Çocuklarda Öfke Nöbetleri (Tantrum) Nasıl Yönetilir?

2-4 yaş arasında sık görülen krizlerin (tantrum) altında yatan sinirsel nedenleri ve bu nöbetleri sakinlikle yönetme tekniklerini inceleyin.

Tantrum Şımarıklık Değildir

Marketin ortasında kendini yere atıp çığlık çığlığa ağlayan bir çocuk gördüğünüzde (veya kendi çocuğunuz yaptığında), çevreden gelen 'ne kadar şımarık' bakışları en büyük baskı unsurudur. Oysa tantrum (öfke nöbeti), özellikle 1,5 ile 4 yaş arası çocuklar için nörolojik olarak normal ve beklenen bir gelişim krizidir.

Bu yaşlardaki çocukların beyninin duygu merkezi (amigdala) çok güçlü çalışırken, bu duyguları frenleyecek (mantık) ön beyin bölgesi henüz gelişmemiştir. Yani çocuğun beyninde güçlü bir gaz pedalı vardır ama freni yoktur. İstediği olmayan çocuk, kelime dağarcığı da yetersiz olduğu için biyolojik bir 'kısa devre' yaşar.

Kriz Anında Yapılmaması Gerekenler

Tantrum geçiren (yani beyni tamamen duygu seline kapılmış) bir çocuğa mantıklı açıklamalar yapmak ('Ama bak evde aynısından var'), bağırmak veya tehdit etmek ('Sus yoksa seni burada bırakırım') işe yaramaz. Çünkü çocuğun o an beyninin duyan (mantık) kısmı kapalıdır.

Kriz anında çevreye veya kendine zarar vermediği sürece çocuğu zorla susturmaya çalışmak, fırtınanın şiddetini artırır.

Regülasyon (Sakinleşme) Adımları

İlk kural: Ebeveynin sakin (regüle) kalmasıdır. Çocuk sizin kaygınızı veya öfkenizi 'ayna nöronlar' ile hemen kopyalar. Derin bir nefes alın ve bunun bir acil durum olmadığını (gelişimsel bir an olduğunu) kendinize hatırlatın.

Fiziksel güvenlik sağlayın (kafasını çarpacak yerlerden uzaklaştırın). Çocuğun hizasına (göz seviyesine) inin. Çok az kelime kullanın ve duygusunu aynalayın: 'Şu an çok kızgınsın, o oyuncağı istiyorsun. Seni anlıyorum.' Eğer izin verirse ona sarılın (derin basınç, sinir sistemini yatıştırır), istemezse sadece yanında sessizce ve şefkatle bekleyin.

Kriz Bittiğinde...

Fırtına dindiğinde (çocuk iç çekerek ağlamaya başladığında), beynin mantık kısmı yeniden açılır. Kuralı (sınırı) şimdi, sakin ve yumuşak bir dille hatırlatın: 'Oyuncağı alamadığımız için çok üzüldün, bunu biliyorum ama o bütçemize uygun değildi.'

Önemli olan nokta şudur: Çocuk tantrum geçirdi diye 'hayır' dediğiniz şeye 'evet' derseniz, beyin şunu öğrenir: 'Ağlayıp çığlık attığımda istediklerimi elde ediyorum.' Şefkatli kalmak, kuralı bozmak anlamına gelmez.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi ya da psikiyatrik bir değerlendirmenin yerine geçmez. Belirtileriniz yoğunsa veya günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa bir hekime başvurmanız önerilir.