Çocuklarda Sınır Koyma ve Pozitif Disiplin

Disiplinin ceza demek olmadığını, şefkatli ama kararlı sınırların çocuk psikolojisindeki önemini öğrenin.

Disiplin Ceza Demek Değildir

Disiplin kelimesi (discipline) köken olarak 'öğretmek, rehberlik etmek' anlamına gelir, acı çektirmek veya cezalandırmak demek değildir. Fiziksel ceza veya bağırarak korkutma, çocuğa doğru davranışı öğretmez; sadece yakalanmamayı veya yalan söylemeyi öğretir.

Pozitif disiplin ise çocuğu utandırmadan, korkutmadan, ebeveyn-çocuk bağını zedelemeden doğru ve yanlış arasındaki sınırı çizmektir.

Sınırlar Çocuğa Güven Verir

Hiç kuralın olmadığı, tamamen sınırsız (aşırı müsamahakar) bir ortam, çocuğu özgürleştirmez, aksine kaygılandırır. Sınırlar, çocuğun zihninde evin duvarları gibidir; dış dünyanın karmaşasına karşı güvende hissetmesini sağlar.

Sürekli esnetilen, anne veya babanın anlık ruh haline (yorgunluğuna) göre değişen sınırlar ise tutarsızlık yaratır. Çocuk, o sınırın gerçekten nerede olduğunu bulmak için sınırları sürekli ihlal etmeye (zorlamaya) mecbur kalır.

Şefkatli ama Kararlı Olmak

Sınır koyarken temel formül: 'Duyguyu kabul et, davranışa sınır koy' olmalıdır. Örneğin; çocuk markette çikolata için ağladığında, 'Ağlama, sus' demek yerine, 'O çikolatayı ne kadar çok istediğini anlıyorum (duygu kabulü), ancak bugün market günümüz değil (sınır).' demektir.

Çocuk bu kurala ağlayarak tepki verecektir (bu çok normaldir, sınırları test eder). Ebeveynin görevi çocuğun ağlamasını hemen susturmak değil, o şefkatli duruşunu (kararlılığını) bozmadan fırtınanın geçmesini beklemektir.

Doğal ve Mantıksal Sonuçlar

Ceza yerine 'mantıksal sonuçlar' uygulayın. Yemeğini yere bilerek döken bir çocuğa (ceza olarak) odana git demek anlamsızdır; mantıksal sonuç, 'Yemeği döktün, şimdi birlikte süngerle yeri sileceğiz' demektir.

Davranışın sorumluluğunu almak, çocuğa hem neden-sonuç ilişkisini öğretir hem de içsel denetim mekanizması (kendi kendini kontrol etme) geliştirmesini sağlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi ya da psikiyatrik bir değerlendirmenin yerine geçmez. Belirtileriniz yoğunsa veya günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa bir hekime başvurmanız önerilir.