Yas ve Travma Arasındaki Kesişim Noktaları

Sevilen birinin ani veya şiddetli kaybında ortaya çıkan 'Travmatik Yas' durumunu ve toparlanma sürecindeki farklılıkları keşfedin.

Normal Yas ve Travmatik Yas Ayrımı

Normal yas, yaşlılık veya uzun süren bir hastalık sonucu beklenen ölümlerde yaşanan derin üzüntü ve kabullenme sürecidir. Acı büyüktür ancak beyin bu durumu doğal yaşam döngüsünün bir parçası olarak işleyebilir.

Ancak kayıp ani, şiddetli, beklenmedik veya haksızsa (kaza, cinayet, intihar, deprem), 'Travmatik Yas' ortaya çıkar. Bu durumda kişi sadece sevdiği birini kaybetmemiştir; aynı zamanda 'dünyanın güvenli ve adil bir yer olduğu' inancını da travmatik biçimde kaybetmiştir.

Travmanın Yası Bloke Etmesi

Travmatik yas durumunda, travma (olayın dehşeti ve korkusu) o kadar büyüktür ki, yas (kaybın üzüntüsü) sürecinin yaşanmasına izin vermez. Zihin, kaybedilen kişiyi güzel anılarla hatırlamak istediğinde, araya sürekli ölüm anının o dehşet verici görüntüleri (flashback) girer.

Kişi olayı hatırlatan her şeyden kaçındığı için (örneğin kaza yerine gidememe, hastaneden bahsedememe), kaybedilen kişinin anısından da kaçınmak zorunda kalır. Yas süreci donar (komplike yas).

Öfke ve Hayatta Kalma Suçluluğu

Travmatik yasta en belirgin duygular, çaresizlik, yoğun öfke (neden o, neden engellemedim, doktorlara/sisteme öfke) ve 'hayatta kalma suçluluğudur' (survivor's guilt). Kişi 'Onu kurtaramadım' veya 'O öldü, ben nasıl yaşarım' düşünceleriyle kendini cezalandırır.

Bu durumda klasik yas danışmanlığı (sadece anıları konuşmak) yetersiz, hatta bazen yeniden travmatize edici olabilir.

Önce Travma, Sonra Yas

Travmatik yasla çalışmadaki temel ilke: 'Önce travmanın etkileriyle çalış, sonra yas sürecine alan aç' ilkesidir. EMDR gibi travma odaklı yöntemlerle önce ölümün ani ve dehşet verici (travmatik) kısmı çalışılır.

Olayın yarattığı şok ve korku azaldığında, kişi nihayet sevdiği kişiyle olan anılarına korkmadan erişebilir hale gelir. İşte o zaman doğal yas süreci (özlem, üzüntü ve sağlıklı vedalaşma) başlayabilir ve sağlıklı bir şekilde tamamlanabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi ya da psikiyatrik bir değerlendirmenin yerine geçmez. Belirtileriniz yoğunsa veya günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa bir hekime başvurmanız önerilir.